موضوعات: "سیر و سلوک" یا "عاقبت بخیران عالم" یا "نکات اخلاقی"

اخلاق بد مسری است

نوشته شده توسطرحیمی 18ام مرداد, 1397

 

آیا اخلاق انسان قابل تغییر است؟

نوشته شده توسطرحیمی 18ام مرداد, 1397

 

«من همینم که هستم»

خطرناک ترین جمله ای است که بر زبان کسی جاری می شود.

عبارتی که رفع تکلیف می کند از انسان و مجوزی می شود برای او تا فارغ از بازخواست دیگران هر آنچه بخواهد انجام دهد

عجیب و جالب است که این سوال برای برخی دانشمندان مسلمان مطرح شده است که «آیا اخلاق انسان قابل تغییر است؟» و عجیب تر اینکه برخی به این سو تمایل نشان داده اند که اخلاق سرشت انسان است و سرشت را نمی توان دگرگون کرد. برای سخنشان دلایلی هم تراشیده اند البته سست. [1]

راستی اگر خلق تغییر نمی پذیرد پس علم اخلاق و آموزه های انبیاء به چه کار می آید؟ سخن پیامبر (ص) چه می شود که فرمود:

«انَّما بُعِثْتُ لِا تَمِّمَ مَکارِمَ الْاخْلاقِ»[2] ؟

پس نهی قرآن کریم از کبر و حسد و دیگر رذایل اخلاقی بیهوده است؟ 

«یُزَکِّیهِمْ» که بارها در قرآن کریم تکرار شده را چگونه معنا کنیم؟

آیا افرادی از بشر نبوده اند که اخلاقشان را نیکو ساختند و تا پایان عمر بر آن اخلاق ماندند؟

آیا رسول خدا صلی الله علیه و آله که به «جریر بن عبد اللَّه» فرمود:

«انَّکَ امْرُءٌ قَدْ احْسَنَ اللَّهُ خَلْقَکَ فَاحْسِنْ خُلْقَکَ»[3]؛

«خداوند به تو چهره زیبا داده، اخلاق خود را نیز زیبا کن!» بیهوده فرمان داده است؟

در حدیث دیگر از رسول الله  آمده است:

«انَّ الْعَبْدَ لَیَبْلُغُ بِحُسْنِ خُلْقِهِ عَظیمَ دَرَجاتِ الْاخِرَهِ وَشَرَفَ الْمَنازِلِ وَانَّهُ لَضَعیفُ الْعِبادَهِ»[4]؛

«بنده خدا به وسیله حسن اخلاق به درجات عالی آخرت و بهترین مقامات می رسد، در حالی که ممکن است از نظر عبادت ضعیف باشد»

 اگر اخلاق تحول ناپذیر نباشد جای این پرسش است که آیا درجات آخرت را بر  امری که خارج از اختیار انسان است عنایت می کنند؟

پس انسان آمده در دنیا چه کند؟

کمی درنگ کند و بعد بر اساس خلقتش درجه ای از درجات آخرت بگیرد و تمام؟  

آری عقل و نقل همدست شده اند تا  نشان دهند که  اخلاق تغییر می پذیرد. هم نیکو می شود و هم زشت. غیر از این باشد سر از وادی جبر در می آوریم و «همانم که هستم»

نویسنده:سید مهدی خدایی

موسسه تحقیقات و نشر معارف اهل البیت


[1]. رک: اخلاق در قرآن، ج 1، ص: 31

[2]. کنز العمّال، حدیث 52175

[3]. سفینه البحار، مادّه خلق.

[4]. محجّه البیضاء، ج 5، ص 93.



کاروان زیارتی

نوشته شده توسطرحیمی 25ام تیر, 1397

 

شیخ رجبعلی خیاط(ره) :

در میان کاروان زیارتی مرحوم شیخ رجبعلی خیاط هم دیده می شد.

آن چیزی که به چشم می آمد زن و شوهری بودند که به نظر می رسید رابطه خوبی با هم ندارند. وقتی همه از زیارت برگشتند وسط راه بگو و مگویشان شده بود و خانم یک نیش آزار دهنده ای نثار همسرش نموده بود. وقتی همگی برای استراحت وارد منزل شدند مرحوم شیخ به همه زیارت قبول گفت:

ولی نوبت این خانم که رسید گفت:

تو که هیچ! تو همه (اعمال و زیارتت) را ریختی زمین!

دروغ

نوشته شده توسطرحیمی 22ام تیر, 1397

 

 

دروغ

خبر دادن از چيزی بر خلاف واقع؛ و ضدش راستی است. دروغ گفتن، نوشتن، با اشاره و نقل آن (بدون آگاهی دادن به دروغ بودن) و گوش دادن به آن، از گناهان كبيره و حرام است؛ چه برای امری كوچك باشد يا بزرگ.

كلمه كذب (دروغ) با مشتقاتش، دويست و هشتاد و دو (282) مرتبه در قرآن مجيد آمده است؛ كه به معنای دروغ گفتن، اتهام به دروغ گوی، تكذيب و قبول نكردن رسالت پيغمبران عليهم السلام و سخنان آنان، ادعای دروغين و موارد ديگر كه در همه آنها معنای دروغ موجود می باشد.

آثار زيانبار دروغ

  1. بی ايمانی
  2. نفاق و دورويی
  3. ريا
  4. بی وفای
  5. ظاهرسازی و فريب كاری
  6. دنياگرای
  7. بی اعتمادی
  8. فراموشی و تناقض گوی
  9. تشويش ذهنی و فكری و اضطراب روحی.

ادامه »

یه دروغ ساده

نوشته شده توسطرحیمی 22ام تیر, 1397

 

عَاقِبَةُ الْكَذِبِ النَّدَمُ

 

عاقبت دروغ، پشیمانی است


فیلم کوتاه :

یه دروغ ساده (با موضوع دروغ گویی) بر اساس فرمایش امیرالمومنین امام علی علیه السلام:

زمان: 121 ثانیه (02:01)(4.61 MB)   

 

دروغ

معاونت فرهنگی و هنری مؤسسه دارالحدیث

علم همراه با حلم

نوشته شده توسطرحیمی 19ام تیر, 1397

 

شرح حدیث اخلاقی مقام معظم رهبری درباره “ علم همراه با حلم”

دانلود شرح حدیث اخلاقی توسط رهبر - علم همراه با حلم - کلیپ تصویری (17.15 MB)

دانلود شرح حدیث اخلاقی توسط رهبر -علم همراه با حلم - فایل صوت (650.92 KB)

 امام صادق علیه السلام :
عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ عَنْ عَلِيٍّ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ :
مَا جُمِعَ شَيْءٌ إِلَى شَيْءٍ أَفْضَلُ مِنْ حِلْمٍ إِلَى عِلْمٍ
 چيزى با چيزى جمع نشد كه برتر از جمع شدن بردبارى با دانش باشد.

منبع: الخصال : ص 5 ح 11  - بحارالأنوار : ج 2 ص 46 ح 2 
مقام معظم رهبری:

گاهی دو فضیلت که با یکدیگر جمع بشوند، موجب فضیلتِ مضاعفی می‌شوند. لکن در فضیلت‌های با یکدیگر جمع شده، چیزی محبوبتر و با فضیلت‌تر از اجتماع علم با حلم نیست.

نکته:

این کلیپ یکی از برنامه های  مجموعه  «عطر ماندگار» است که تا کنون چند دوره از آن شبها قبل از خبر ساعت 21 شبکه یک سیما پخش گردیده است و شبکه قرآن سیما نیز آن را بازپخش نموده است ، این مجموعه شامل قطعات کوتاهی از شرح احادیث اخلاقی است که حضرت آیت‌الله خامنه‌ای در ابتدای درس خارج فقه خود بیان می‌کنند.
احادیث گنجانده شده در این مجموعه با مضامین اخلاقی و اجتماعی و قابل استفاده برای عموم جامعه است و شرح حضرت آیت‌الله خامنه‌ای بر احادیث نیز حاوی نکات نو و کاربردی در سبک زندگی اسلامی است.پخش مجموعه عطر ماندگار از ماه رمضان سال 1392 آغاز گردیده و تاکنون چند سری از آن آماده و پخش گردیده است.











چطور از خوابیدن ثواب کسب کنیم؟

نوشته شده توسطرحیمی 15ام تیر, 1397
 
 
حجت الاسلام عالی:
حضرت فرمود که اگر شب می خواهید بخوابید نیت کند .
امام صادق “علیه السلام” به ما یاد داد مثلا نیت کند قبل از نماز صبح بیدارشود آن وقت نفسهایش را تسبیح می نویسند و 20 سالش پر می شود.
 
شیخ بهائی در کتاب کشکول یک محاسبه ی خیلی زیبایی کرده است، شیخ می گوید ببین اگر کسی شبانه روز شش ساعت بخوابد به فرض بیش تر هم نباشد؛ همان شش ساعت یعنی یک چهارم شبانه روز، خب اگر عمر چنین فردی 80 سال شود چقدرش را در خواب بوده است؟ بیست سال، حالا آن خواب غفلت به کنار ، آن که امکان دارد هر 80 سال اش در خواب غفلت باشد نه همان خواب خُر و پفی زیر لحافی مدنظر است. بیست سال اش و فقط در خواب بوده است این بیست سال برایش گناه نمی نویسند خواب است دیگر گناه نیست ولی ثواب هم نمی نویسند، بیست سال است مگر ما چقدر عمر داریم؟ آنوقت آدم می تواند کاری با نیت بکند ، نیت که خرج ندارد که با نیت می تواند این چیزها را جمع بکند .حضرت فرمود که اگر شب می خواهید بخوابید نیت کند . 
 
سخنرانی حجت الاسلام عالی در هیئت انصارالزهرا(س)/اردیبهشت 96

عذر دیگران را بپذیریم

نوشته شده توسطرحیمی 15ام تیر, 1397

 

امام سجاد علیه السلام در روایتی به یکی از سیره های پسندیده اخلاقی در پذیرش عذر دیگران اشاره کرده اند .
 



قال علی بن الحسین علیه السلام:

“إِنْ شَتَمَکَ رَجُلٌ عَنْ یَمینِکَ

ثُمَّ تَحَوَّلَ إِلى یَسارِکَ وَ اعْتَذَرَ إِلَیْکَ فَاقْبَلْ عُذْرَهُ.”

 

اگر مردى از طرف راستت به تو دشنام داد و سپس به سوى چپت گردید و از تو عذرخواهى نمود، عذرش را بپذیر.

 

الکافی ، ج8 ص 153

تفاوت دخترها و پسره

نوشته شده توسطرحیمی 8ام تیر, 1397

دخترها با پسرها در برخی ویژگی ها، تفاوت آشکاری دارند که برای آشنایی کوتاه، به قسمت هایی اشاره می شود:

- تفاوت در عواطف و احساسات

دختران با پسران در عواطف و احساسات تفاوت های آشکاری دارند. دخترها، بهتر و سریع تر تغییرات احساسی و عاطفی دیگران را حس می کنند و آسان تر افکار و احساسات خود را با دیگران سازگار و از دیگران مراقبت می کنند. گفت وگو و تبادل نظر در پسران وسیله ای برای انتقال پیام است؛ اما در دختران بیشتر ابزاری برای ارتباط عاطفی و همدلی است. دختران بیشتر دست خوش احساسات می شوند و در مهار احساسات و پنهان نگاه داشتن آن دقت دارند.

جان گری می گوید: به دلیل عاطفی تر بودن زنان، آنان از شوهرشان بیشتر دل سوزی می خواهند؛ اما مردها بیشتر اعتقاد و اعتماد همسرشان را خواستارند.

وقتی مرد نشان می دهد که به احساسات همسرش و به آنچه در دل او می گذرد اهمیت می دهد، زن حس می کند که شوهرش نگران و دل واپس و غم خوار اوست.

پاپالیا با پذیرش احتمال وجود تفاوت های روان شناختی زن و مرد به دلیل تفاوت زیستی، بر این باور است که برتری زنان در مهارت های زبانی باعث شده زنان بتوانند احساسات خود را بهتر و قوی تر ابراز نمایند.

بسیاری از پژوهش های صورت گرفته نشان می دهد که دوستی و صمیمیت برای دختران بیش از پسران اهمیت دارد و این نشانه قوی بودن عواطف و احساسات در زنان است.

ادامه »

تزکیه نفس

نوشته شده توسطرحیمی 17ام فروردین, 1397

 

«تهذیب نفس» هدف و غایت بعثت پیامبران الهی بوده و از اینرو همواره مورد توجه رهبران الهی از آدم تا خاتم، از خاتم الانبیاء تا خاتم الاوصیاء و مربیان نفوس انسانی بوده است. هر کدام از انبیاء الهی به نوبه خود، بشر را به تزکیه‌ی نفس فراخوانده‌اند و در این راه از هیچ گونه سعی و تلاش دریغ نکرده‌اند. انبیاء و رهبران آسمانی و دینی «خُلق مجسم» بودند و مردم آن زمان به پاکی و طهارت آنها شهادت می‌دادند به همین خاطر مردم به ویژه جوانان تحت تأثیر آنها قرار می‌گرفتند. پس از دوران ائمه اطهار ودر غیبت کبری، علمای دین نیز به مسئله‌ی تهذیب نفس و تهذیب اخلاق توجّهه‌ی ویژه­ای را مبذول داشتند و با نگارش کتب اخلاقی سعی بر آن داشتند تا با تشریح منازل، تنظیم مراحل، تبیین موانع و… این سیر معنوی و روحانی را به صورتی قاعده­مند ارائه کرده و رهپویان طریق کمال را در این مسیر راهنمائی نمایند. از آن جمله می­توان به مکارم الاخلاق طبرسی، جامع السعادات نراقی، المحجة البیضاءفیض کاشانی، معراج السعادة ملامهدی نراقی و… اشاره کرد. تحقیق حاضر در پی آن است تا با استناد به آثار تألیف شده در این زمینه شمِّه­ای از جوانب مختلف این سیر انسان­ساز را به نمایش گذارد و گزارشی مختصری از مراحل، موانع و… آنرا ارائه دهد.

توضیح واژگان کلیدی بحث

الف) تزکیه

تزکیه مصدر ثلاثی مزید از باب تفعیل و از ریشه‌ی لغوی زکا، یزکو، زکاء می­باشد. راغب اصفهانی در بیان معنای واژه‌ی زکات می­نویسد: «زکات، رشد و نموی است که ناشی از برکت خداوند است و هم به امور دنیوی و هم امور اخروی را شامل می­شود.» [1]با این بیان می­توان تزکیه را به معنا دانست[2]: 1- رشد و نمو دادن 2- پاکیزه و اصطلاح کردن.
 

امّا در اصطلاح، تزکیه به معنای پاکیزه کردن و پالایش روح و قلب و نفس از صفات رذیله است به این معنا که انسان تلاش نماید، روح نفس و قلب خویش را پاک و منزه ومطهر نماید. در قرآن کریم واژه تزکیه به کار نرفته اما واژگان هم ریشه آن بیش از پنجاه بار آمده است،

ادامه »


 
سوگواره عاشورایی