« حقيقت مرگ چیست؟داستان مبارزه با هوای نفس ابن سیرین »

مرگ تدریجی یک دل

نوشته شده توسطرحیمی 25ام بهمن, 1396

 

قلب دارای مرگ و زندگی است؛ امام می فرمایند:

خدایا با توبه قلبم را زنده کن؛ بدین معنا که حیات با توبه و مرگ با گناهان صورت می پذیرد.

 

 

 


حتما شما هم با این جملات آشنا هستید؛ اینکه بعضی ها وقتی می خواهند دیگران را نصیحت کنند، می گویند:

«نمی خواهم نصیحتت کنم! اما فلان کارت درست نیست!» عده ای هم تا در برابر نصیحت دیگران قرار می گیرند، می گویند:

«مرا نصیحت نکن!»

به واقع این عبارات چه جایگاهی در لسان دین و تربیت انسانی دارند؟ آیا نصیحت کردن و نصیحت شنیدن لازم هستند یا خیر؟ در این فرصت مروری بر این موضوع خواهیم داشت.

موعظه و نصیحت برخوردی است مناسب و سنجیده در برابر کژی ها؛ چنین برخوردی گاه نرم و مهرورزانه و گاه با شدّت و قاطعیت و به صورت امر و نهی و هشدار و تهدید است.

برای نمونه، در قرآن کریم از برخورد نرم و مهرخویانه لقمان علیه السلام با فرزندش، با واژه «وعظ» یاد شده است:

(وَ إِذْ قَالَ لُقْمَانُ لاِبْنِهِ وَ هُوَ یَعِظُهُ یَا بُنَیَّ لاَ تُشْرِکْ بِاللَّهِ … ) (1)

همچنان که در برخورد با زن نافرمان (ناشزه)، می فرماید: (فَعِظُوهُنَّ) (2) که اشاره ای است به برخوردی نرم و عطوفانه.

در بیانی امام علی علیه السلام در سفارش خود به فرزند بزرگوارشان امام مجتبی(علیه السلام) در رابطه با زنده کردن دل اینگونه می فرمایند: «احی قلبک بالموعظه»؛ قلب خودت را با (شنیدن) موعظه زنده کن!


و نیز در جایی دیگر موعظه و نصیحت را راهی برای دعوت به خوبی ها و حقایق معرفی می کند:

«ادْعُ إِلَىٰ سَبِيلِ رَبِّكَ بِالْحِكْمَةِ وَالْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ وَجَادِلْهُمْ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ … » (3)

اي پيامبر ! با حکمت و موعظه ي حسنه و بحث و جدل نيکو، مردم را به راه خدا دعوت کن. بنابر این یکی از راه های دعوت به سوی حق و حقیقت موعظه کردن است.

موعظه درست را از هر کسی قبول کن

روزى عده ‏اى از شیعیان، در نزد امام باقر علیه السّلام بودند و امام علیه السّلام، آنان را پند مى ‏داد و از گناهان‏ بر حذر مى‏ داشت و حال آن كه، آنان غافل بودند و سرگرم خویش. این مطلب حضرت را خشمگین ساخت، پس كمى سر به زیر انداخت آنگاه سرش را بلند كرد و رو به آنان فرمود: به درستى كه اگر گوشه‏ اى از سخن من، در قلب یكى از شما، جاى گرفته بود، همانا جان باخته بود.
هان! اى سایه ‏هاى بی ‏روح و اى فتیله‏ هاى خاموش! گویا شما، چوب‏ هاى تكیه داده شده بر دیوار و بت‏ هاى دست ساخت، هستید. آیا طلا را از سنگ بر نمى ‏گیرید؟ آیا از نور تابان، پرتو نمى‏ گیرید؟ آیا لؤلؤ از دریا به دست نمى‏ آورید؟ سخن درست را از هر آن كه گفت، بستانید هر چند خودش، بدان عمل ننماید. چرا كه خداى متعال در آیه 18 سوره زمر مى‏ فرماید: «به سخن گوش فرا مى‏ دهند و بهترین آن را پیروى مى‏ كنند»(4)

قلب آدمی مرگ و زندگی دارد

امام سجّاد علیه السلام در مناجات تائبین این گونه می فرماید: «إلهی ألبَسَتنی الخَطَایا لِباسَ مَسکنَتی وَأماتَ قَلبی عَظیمَ جَنایتی؛ خدایا، خطاهایم بر من لباس خواری پوشانده و دوری از تو جامه بیچارگی به تنم کرده و جنایات و گناهان بزرگم قلبم را میرانده است.»
برخی افراد در کنارشان هزاران درس عبرت صورت می گیرد، یا هزاران آیه و روایت و مواعظ تکان دهنده در گوششان می خوانند، امّا کوچک ترین اثری در آنها ندارد، چون قلبشان مرده است.

عاملی که قلب را می میراند

در بیانی رسول اکرم صلی الله علیه و آله یکی از مواردی که باعث می شود قلب آدمی بمیرد را این گونه معرفی می کنند: همنشینی با انسان های آلوده و پست، قلب را می میراند و انسان بر اثر مجالست با چنین کسانی به جاهایی سقوط می کند که بسا مایه عبرت همگان می شود.(5)

سخن درست را از هر آن كه گفت، بستانید هر چند خودش، بدان عمل ننماید. چرا كه خداى متعال در آیه 18 سوره زمر مى‏ فرماید: «به سخن گوش فرا مى‏ دهند و بهترین آن را پیروى مى‏ كنند»

 

قلبتان را زنده کنید

در بیانی امام علی علیه السلام در سفارش خود به فرزند بزرگوارشان امام مجتبی (علیه السلام) در رابطه با زنده کردن دل این گونه می فرمایند: «احی قلبک بالموعظه»؛ قلب خودت را با (شنیدن) موعظه زنده کن!(6)
انسان اگر موعظه و حرف حساب را نشنود و دل خویش را بر روی موعظه نگشاید،‌ این دل آرام آرام از بین می‌برد، بنابراین باید از مرگ تدریجی دل جلوگیری کنیم که این امر اختصاص به یک روز در سال ندارد.

پی نوشت:
1- لقمان (31)، بخشی از آیه 13: «و [یاد کن] هنگامی را که لقمان به پسر خویش - در حالی که وی او را اندرز می داد گفت: «ای پسرک من به خدا شرک میاور».
2- نساء (4)، بخشی از آیه 34: «پندشان دهید».
3- (نحل : 125)
4- تحف العقول، ترجمه حسن زاده، ص: 515
5- بحارالانوار، ج 74، ص 45
6- نامه 31 نهج البلاغه 

منابع:

سایت حوزه
سایت آیت الله مکارم شیرازی
سایت سفینه نجات
سایت عرفان
سایت راسخون

 


 
اربعین