اهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقییم

(خداوندا!) ما را به راه راست هدایت فرما.

نکته ها

راه های غیر الهی متعدّدی در برابر انسان قرار دارد که او باید یکی را انتخاب کند: *راه خواسته ها و توقعات های خود. * راه انتظارات وهوس های مردم. * راه وسوسه های شیطان. * راه طاغوت ها. * راه نیاکان و پیشینیان. * راه خدا و اولیای خدا. انسان مؤمن، راه خداوند واولیای او را انتخاب می کند که بر دیگر راه ها امتیازاتی دارد:

الف:راه الهی ثابت است، بر خلاف راه های طاغوت ها و هوس های مردم و هوس های شخصی که هر روز تغییر می کنند. ب:یک راه بیشتر نیست، در حالی که راه های دیگر متعدّد و پراکنده اند. ج:در پیمودن آن، انسان به مسیر و مقصد مطمئن است. د:در پیمودن آن، شکست و باخت وجود ندارد.

راه مستقیم، راه خداست. «إِنَّ رَبِّی عَلی صِراطٍ مُسْتَقِیمٍ»[1]

* راه مستقیم، راه انبیاست. «إِنَّک لَمِنَ الْمُرْسَلِینَ عَلی صِراطٍ مُسْتَقِیمٍ»[2]

* راه مستقیم، راه بندگی خداست. «وَ أَنِ اعْبُدُونِی هذا صِراطٌ مُسْتَقِیمٌ»[3]

* راه مستقیم، توکل وتکیه بر خداست. «مَنْ یعْتَصِمْ بِاللَّهِ فَقَدْ هُدِی إِلی صِراطٍ مُسْتَقِیمٍ»[4]

* راه مستقیم، یکتاپرستی و تنها یاری خواستن از اوست.[5]

* راه مستقیم، کتاب خداوند است.[6]* راه مستقیم، راه فطرت سالم است.[7]

ادامه »

ادامه »

ادامه »

اذْ أَوَى الْفِتْیَةُ إِلى الْكَهْفِ فَقَالُوا رَبَّنَا ءَاتِنَا مِن لَّدُنك رَحْمَةً وَ هَیىْ لَنَا مِنْ أَمْرِنَا رَشداً “(10 کهف)

زمانى را به خاطر بیاور كه آن جوانان به غار پناه بردند، و گفتند: پروردگارا ما را از سوى خودت رحمتى عطا كن، و راه نجاتى براى ما فراهم ساز.

در فرهنگ عربی دو تعبیر رایج در مورد جوان وجود دارد:

یكی «فتی» و دیگری «شاب.» اولی از ریشه «فتی فتو (طراوت و شادابی)» و دومی از ریشه «شبّ (شكوفایی و برخورداری از حرارت)» است. _{(معجم مقاییس اللغه، ج4، ص473. راغب اصفهانی، مفردات الفاظ القرآن، ص625.)}

در حقیقت می توان گفت که دین مجموعه ای است از اعمالی چون نماز و روزه و… در کنار اخلاقیاتی چون صداقت و پاکی و جوانمردی و اعمالی که حکم پوسته را برای در برگرفتن مغز دین که همان جوانمردی است دارند.

از این رو کسی که نماز می گزارد اما بی صفا بوده و از عاطفه و عشق نصیبی ندارد، و یا از احساس و آدمیت و آقایی و جوانمردی و گذشت و گذشتن برای خدا و گذاشتن برای مردم بی بهره است، درست به باغبانی می ماند که تنها پوست ها را کاشته باشد! حال آنکه خروار خروار پوست اگر کاشته شوند از آن میان حتی یکی سبز نشده، و جوانه نمی زند، و بالا نیامده، و به ثمر نمی نشیند. همچنانکه اگر مغزها را به تنهایی بکارند گویی نکاشته اند.

تنها مغزها به همراه پوست ها و پوست ها به همراه مغزها سبز می شوند.

پس، کسی که می گوید دلت پاک باشد و تنها در پی پاک ساختن دل است اما نمازش را نمی گزارد همچون باغبانی است که در این مزرعه دنیا مغز می کارد اما بی پوست!

و کسی که پیوسته بر سجاده است و دستانش به دعاست اما مروت و صفا را تجربه نکرده ، همچون باغبانی است که خرمن خرمن پوست در آغوش خاک می نهد غافل از آنکه حتی یکی کارگر نشده، و از خاک سر بلند نمی کند! 

ادامه »

حضرت علی علیه السلام بر جمعی وارد شده و از آنها سؤال فرمودند:

]آیا می دانید امید بخش ترین آیه قرآن کدام است؟!

نقل است هرکس به فراخور حال خویش آیه ای را عنوان کرد. بعضی گفتند: آیه

«إِنَّ اللّهَ لا یَغْفِرُ أَنْ یُشْرَکَ بِهِ وَ یَغْفِرُ ما دُونَ ذلِکَ»[1]

یعنی خداوند جز شرک، گناهان دیگر را می بخشد.
 
بعض دیگر بر آن بودند که این آیه است؛

«وَ مَنْ یَعْمَلْ سُوءًا أَوْ یَظْلِمْ نَفْسَهُ ثُمَّ یَسْتَغْفِرِ اللّهَ یَجِدِ اللّهَ غَفُورًا رَحیمًا»[2]

یعنی هرکس خلافکار و ظالم باشد ولی استغفار کند، خداوند را بخشنده و مهربان خواهد یافت.
 
عدّه ای اظهار داشتند آیه

«یا عِبادِیَ الَّذینَ أَسْرَفُوا عَلی‏ أَنْفُسِهِمْ لا تَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَةِ اللّهِ إِنَّ اللّهَ یَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمیعًا»[3]

یعنی ای بندگان من که در حقّ خود اسراف کرده اید! از رحمت خدا مأیوس نشوید، زیرا او همه گناهان را می بخشد.
 
تعدادی هم نظر به این آیه داشتند؛

«وَ الَّذینَ إِذا فَعَلُوا فاحِشَةً أَوْ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ ذَکَرُوا اللّهَ فَاسْتَغْفَرُوا لِذُنُوبِهِمْ وَ مَنْ یَغْفِرُ الذُّنُوبَ إِلاَّ اللّهُ»[4]

یعنی کسانی که اگر کار زشتی انجام دادند و به خودشان ظلم کردند، یاد خداوند می کنند و برای گناهان خویش استغفار می نمایند، و کیست جز خداوند که گناهان را ببخشد.
 
بعد از اینکه حضرت نظرات آنان را شنید، فرمودند:
 
از حبیبم رسول خدا صلی الله علیه و آله شنیدم که فرمود:

امید بخش ترین آیه در قرآن این آیه است:

«وَ أَقِمِ الصَّلاةَ طَرَفَیِ النَّهارِ وَ زُلَفًا مِنَ اللَّیْلِ إِنَّ الْحَسَناتِ یُذْهِبْنَ السَّیِّئاتِ»[5]
 
سپس پیامبر صلی الله علیه و آله ادامه دادند:

یا علی! سوگند به خداوندی که مرا بشیر و نذیر به سوی مردم مبعوث کرد، وقتی که انسان برای نماز وضو بگیرد، گناهانش ریخته می شود، و زمانی که رو به قبله کند، پاک می شود. یا علی! مثال اقامه کننده نمازهای روزانه، مثل کسی است که هر روز پنج مرتبه در نهر آبی که جلوی منزل اوست خود را شستشو کند.[6]
 
[1]. نساء، 48.
 
[2]. نساء، 110.
 
[3]. زمر، 53.
 
[4]. آل عمران، 134.
 
[5]. هود، 114.
 
[6]. تفاسیر مجمع البیان و کنزالدقائق‏.

 ندای وحی

در صدر اسلام، برخى از یهود، وقتى مسلمانان را مى ‏دیدند، مى ‏گفتند چون نشانه ‏هاى پیامبرِ شما در توراتِ ما آمده است، ما نیز به دین شما ایمان مى ‏آوریم، ولى همین افراد وقتى به یكدیگر مى ‏رسیدند، همدیگر را…

استاد محسن قرائتی در ادامه سلسله مباحث تفسیری خود با موضوع تفسیر قطره ای به بیان آموزه های آیات هفتادو ششم و هفتادو هفتم سوره بقره پرداخته است.

«وَ إِذا لَقُوا الَّذينَ آمَنُوا قالُوا آمَنَّا وَ إِذا خَلا بَعْضُهُمْ إِلى‏ بَعْضٍ قالُوا أَ تُحَدِّثُونَهُمْ بِما فَتَحَ اللَّهُ عَلَيْكُمْ لِيُحَاجُّوكُمْ بِهِ عِنْدَ رَبِّكُمْ أَ فَلا تَعْقِلُونَ» ^{(بقره، 76)} «أَوَلا يَعْلَمُونَ أَنَّ اللَّهَ يَعْلَمُ ما يُسِرُّونَ وَ ما يُعْلِنُونَ» ^{(بقره، 77)}

(گروهى از یهود) هنگامى كه مؤمنان را ملاقات كنند، مى‏ گویند: «ایمان آوردیم»، ولى هنگامى كه با یكدیگر خلوت مى ‏كنند، (به یكدیگر اعتراض كرده و) مى ‏گویند: «چرا مطالبى را كه خداوند (درباره پیامبر اسلام) براى شما بیان كرده، (براى مسلمانان) بازگو مى ‏كنید، تا آنان (در قیامت) در پیشگاه خداوند علیه شما احتجاج و استدلال كنند. آیا نمى ‏اندیشید؟»

آیا آنها نمى‏ دانند كه آنچه را پنهان سازند و آنچه را آشكار كنند، خداوند مى ‏داند؟.

در صدر اسلام، برخى از یهود، وقتى مسلمانان را مى ‏دیدند، مى ‏گفتند چون نشانه ‏هاى پیامبرِ شما در توراتِ ما آمده است، ما نیز به دین شما ایمان مى ‏آوریم، ولى همین افراد وقتى به یكدیگر مى ‏رسیدند، همدیگر را مورد سرزنش قرار مى ‏دادند كه چرا نشانه ‏هاى «محمّد» را براى مسلمانان بازگو مى ‏كنید؟ مگر نمى ‏دانید كه آنها همین مطالب را علیه شما در قیامت به كار مى ‏گیرند.

نتیجه آن تحریفِ حقایق، از سوى دانشمندانِ یهود، و این كتمانِ حقیقت، از سوى عموم مردم، آن شد كه امروزه میلیون ‏ها یهودى و مسیحى در جهان وجود داشته باشد.

از این آیه مى‏ آموزیم كه:

بزرگ ‏ترین خیانت، خیانت فرهنگى است. كتمان و تحریف حقایق، خیانتى است كه نسل ‏هاى بسیارى را به انحراف و بیراهه مى‏كشاند.

در این نوشتار اصلا و به هیچ عنوان قصد دستیابی به یک حکم فقهی در مورد ارتباط با نامحرم را ندارم؛ چون صلاحیت آن را ندارم! هدف نگاهی اخلاقی به روایات این باب است. می خواهم به یک نکته مهم تذکر دهم که در این رابطه حواسمان باید به چه چیزی باشد.

ادامه »

تفسیر قرآن آیت الله قرهی؛

ادامه »